Nieuw in Amsterdam?

Als je net aangekomen bent in Amsterdam, kan het moeilijk zijn om je weg te vinden. In dit overzicht vind je een aantal organisaties die je kunnen helpen.

Je kan ook bij ons langskomen als je advies of ondersteuning nodig hebt, we zijn op werkdagen geopend van 10.00 tot 17.00 uur, of neem contact met ons op via e-mail info@hushuhouse.org

5 dagen per week open

Wereldhuis
Algemene informatie en ondersteuning voor ongedocumenteerde mensen
Nieuwe Herengracht 18, Amsterdam
+31 (0)6 228 214 72
https://www.wereldhuis.org/contact-us

ACO (Amsterdams Centrum voor Ongedocumenteerden)
Algemene informatie en ondersteuning voor ongedocumenteerde mensen
Houtmankade 334, Amsterdam
+31 (0) 20 737 2472
https://www.amsterdam.nl/zorg-ondersteuning/ondersteuning/vluchtelingen/opvang-binnen-programma/amsterdam.nl/zorg-ondersteuning

Rode Kruis
Algemene informatie en ondersteuning voor ongedocumenteerde mensen
https://helpfulinformation.redcross.nl/

Hushu Huis
Algemene informatie en ondersteuning voor ongedocumenteerde mensen
Harriet Freezerstraat 119b, Amsterdam
 +31 (0)6 287 921 27
https://hushuhouse.org/

Stap Verder
Algemene informatie en ondersteuning voor ongedocumenteerde mensen
Hoogoord 187a, Amsterdam Zuidoost
+31 (0) 20 8457566
https://www.stapverder.info/

Nieuwe Stad Kerk
Algemene informatie en ondersteuning voor ongedocumenteerde mensen
Luthuliplein 11, Amsterdam Zuidoost
+31 (0) 20 690 1458
https://denieuwestadzuidoost.wordpress.com/

1 dag per week open

Support Desk
Here to Support

Maandag van 13.00 tot 17.00 uur.

Afrikanerplein 1, Amsterdam
https://www.heretosupport.nl/portfolio-collections/projects/project-title-4

 

Online informatiebronnen

Behalve onze eigen website:

Nog meer online informatiebronnen voor ongedocumenteerde mensen

Als je geen huisarts hebt:

Bezoek het Hushu House

Bespreek uw vraag met de helpdesk, zij werken samen met organisaties die zich inzetten voor de toegang tot zorg. Zij kunnen helpen bij het vinden van een huisarts of u doorverwijzen naar organisaties die verdere ondersteuning bieden.

Neem contact op met Kruispost

Deze organisatie in het centrum biedt medische en psychologische zorg aan onverzekerbare mensen, mensen zonder de juiste papieren.

Let op:
Onverzekerde patiënten kunnen worden gevraagd om een donatie. Als u verzekerd bent, moet u het volledige consulttarief betalen.

Neem contact op met Dokters van de Wereld

  • Voor wie is het? 
    Voor dakloze mensen met regiobinding Amsterdam of voor (medisch kwetsbare) ongedocumenteerde mensen die op de wachtlijst kunnen komen voor de opvang van Amsterdam.
  • Wanneer?

    Open: 1 december 2024 – 1 april 2025.
  • Registratie bij de GGD Amsterdam
    Jan van Galenstraat 323, Ingang B.
    
Tijden: Maandag t/m vrijdag, 14.00 tot 16.00 uur.
    Een medewerker van de GGD zal vragen stellen om te bepalen of je in aanmerking komt en zal je vertellen waar je naartoe moet. Je zal je ook moeten melden bij ACO, Houtmankade 334, open van maandag t/m donderdag tussen 10.00 en 12.00 uur.
  • Voor meer informatie
    Bezoek de gemeentelijke website (in het Nederlands).
    Als je je in een kwetsbare situatie bevindt, neem contact op met een ondersteuningsorganisatie voor advies over opvang. Dit geldt ook voor dakloze, ongedocumenteerde gezinnen.

Registreer je bij ACO (Amsterdams Centrum voor Ongedocumenteeerden):

  • Locatie:
    Houtmankade 334 (nabij Centraal Station).
    Openingstijden maandag tot en met donderdag, 10.00 tot 12.00 uur.
  • Meenemen:
    Een (ID) document  met je volledige naam
    Land van herkomst
    V-nummer (asielaanvraagnummer van IND)
  • Als je op de wachtlijst komt:
    Het Rode Kruis kan ondersteuning bieden. Vraag bij ACO naar de details.
  • Belangrijk:

    Mensen met een Dublin-claim kunnen meestal geen opvang krijgen in Amsterdam, tenzij zij zeer kwetsbaar zijn. Neem contact een ondersteuningsorganisaties voor meer informatie.

Gezondheidszorg

Als je ongedocumenteerd bent en medische zorg nodig heeft, heb je nog steeds recht op gezondheidszorg in Nederland, zelfs zonder verblijfsvergunning. Hieronder vind je informatie die je kan helpen bij het verkrijgen van de zorg die je nodig hebt.

Als je in een medische noodsituatie bent:

Bel 112 voor een ambulance in geval van een ernstige noodsituatie of ernstig ongeval.

Ga naar een ziekenhuis voor spoedeisende zorg, bijvoorbeeld na een ongeluk waarbij je zonder ambulance in het ziekenhuis kunt komen.

Bij minder spoedeisende zorg:
Bel eerst je huisarts voor overleg, of en vertrouwenspersoon ls je geen huisarts hebt.

Overleg in de avond en nacht:
Na 17.00 uur of in het weekend kunt je bellen met de Centrale Huisartsenpost: 088-0030600.

  • Voor niet-dringende zorg moet je eerst contact opnemen met een huisarts
    Als je het niet kan betalen, mag de huisarts geen zorg weigeren.
    De overheid kan de huisarts vergoeden via de CAK regeling voor onverzekerbare vreemdelingen.
  • Medicatie:
    Als de dokter je een recept geeft, vraag dan of hij/zij het volgende opschrijft:
    • ‘Noodfonds Amsterdam’
    • ‘CAK’
    • Uw land van herkomst
    • De initialen van de dokter

Ga naar Hushu House
Praat met de vrijwilligers van de Helpdesk. Zij kunnen je helpen een huisarts te vinden of in contact brengen met organisaties die jou kunnen helpen.

Ga naar Kruispost
Hier kunt u medische hulp krijgen als u geen huisarts heeft.

Let op: Ze vragen om een donatie. Als u verzekerd bent, moet je het consult betalen.

Ga naar Dokters van de Wereld
◦ Zorgbus: Kijk wanneer de bus bij u in de buurt is.
◦ Medische Post In Amsterdam West.

  • Tandarts nodig?
    Volwassenen (18+):
    Je kan naar een tandarts gaan, maar je moet zelf betalen. Tandartskosten zijn hoog en worden meestal niet vergoed.
    Kinderen (jonger dan 18):
    Tot 80% van de kosten kan via het CAK worden vergoed.
  • Verwijst je huisarts je door naar een specialist in het Ziekenhuis?
    Als je huisarts je doorverwijst naar een specialist, heb je recht op behandeling. Neem een verwijsbrief van de huisarts mee.
    Ziekenhuizen in Amsterdam, zoals OLVG Oost & West, VUMC, hebben contracten met het CAK om de meeste kosten te dekken.
  • Geestelijke Gezondheidszorg
    In Nederland verloopt de doorverwijzing naar GGZ (Geestelijke Gezondheidszorg) met behulp van je huisarts of een andere medische professional. Bespreek je klachten met de huisarts.
  • Zwangerschap en Verloskundige Zorg
    Neem contact op met je huisarts als je zwangerschapstest positief is. De huisarts kan je helpen een afspraak te maken bij de verloskundige. De eerste afspraak wordt meestal gepland rond de 8e tot 10e week van de zwangerschap. De verloskundige kan de volledige kosten bij het CAK declareren.

    Zwangere vrouwen hebben recht op opvang vanaf 6 weken voor de bevalling tot 6 weken na de bevalling.

    Neem contact met op de Helpdesk van het Hushu House, zij kunnen je helpen bij het vinden van passende ondersteuning.

  • Zorg voor Kinderen
    Elk kind, ongeacht de juridische status, heeft recht op zorg.

    Medische kosten van kinderen onder de 18 jaar zijn volledig gedekt volgens de basisverzekering, huisartsen kunnen de kosten declareren via het CAK.

    Voor kinderen onder de 5 jaar kan je gratis controles krijgen bij OKT (Ouder-Kind Teams).

    Tansartsenkosten zijn tot 80% gedekt. Orthodontie kosten zijn niet gedekt, tenzij het medisch noodzakelijk is.

Neem contact op met deze organisaties voor maandverband, tampons en andere persoonlijke verzorgingsproducten:

  • De Zorgbus van Dokters van de Wereld. Ook voor Paracetamol.
  • Wereldhuis
  • Stap Verder
  • Steungroep voor Vrouwen zonder Verblijfsvergunning
  • Neighborhood Feminists heeft ‘Menstruation Stations’ op verschillende plekken in de stad. Bekijk de locaties hier.

Voedselvoorziening

Als je niet genoeg eten kunt regelen voor je gezin en geen toegang hebt tot de Voedselbank, zijn er andere mogelijkheden voor voedselhulp in Amsterdam.

  • Zuidoost: Hushu House, Stap Verder, Nieuwe Stad Kerk, Hoop voor Morgen, Different Colors, Veni Cultura, Green Meal.
  • Centrum: Wereldhuis, Sant’Egidio.
  • Nieuw-West: Pauluskerk.
  • Zuid: De Lutherse Diaconie.
  • Noord: Flora Kokjes.
  • Oost: Eltheto Kerk, Migrante

Andere organisaties die je kunnen helpen de weg te vinden

  • Migrante
  • IMWU
  • Buurtteams (Amsterdam Oost en Zuidoost hebben hier het meeste ervaring mee)

Meer informatie nodig? Bezoek ons tijdens onze openingstijden of neem contact op met je vertrouwde steunorganisatie.

 

Kinderen en gezin

Het is belangrijk dat iedereen die betrokken is bij het leven van kinderen weet dat alle kinderen dezelfde rechten hebben, ongeacht hun verblijfsstatus.

Als je ongedocumenteerd bent, kun je nog steeds ondersteuning en hulp krijgen bij de zorg voor je kind. Kinderen moeten ook geïnformeerd worden over hun situatie, maar dit kan een uitdagende taak zijn voor ouders.

 
  • Bescherming

  • Gezondheidszorg

  • Onderwijs

  • Basisvoorzieningen

    Deze rechten worden gegarandeerd door de Nederlandse wet, internationale verdragen en de grondwet. Veel mensen zijn echter niet op de hoogte van deze rechten, wat kan leiden tot problemen voor kinderen.

 

Als jouw kind mee wil doen aan een voetbalteam, muzieklessen wil volgen of wil deelnemen aan activiteiten zoals dans of theater, kan je financiële steun aanvragen via:

  • Jeugdsportfonds Amsterdam
  • Jeugdcultuurfonds

Deze fondsen zijn beschikbaar voor alle kinderen in Amsterdam, ook voor ongedocumenteerde kinderen.

Hoe aanvragen:

  • Aanvragen moeten worden ingediend met hulp van een maatschappelijk werker, school, of een organisatie die jouw situatie begrijpt.

Meer informatie:

  • Steungroep Vrouwen zonder Verblijfsvergunning:
    Algemene  (en juridische) ondersteuning voor ongedocumenteerde vrouwen en kinderen.
    Locatie: Amsterdam Zuid (de Pijp)
  • SPAI
    Algemene (en juridische) ondersteuning voor ongedocumenteerde vrouwen en kinderen.
    Locatie: Amsterdam Zuidoost

Als je niet genoeg eten kunt regelen voor jouw gezin en geen toegang hebt tot de Voedselbank, zijn er andere mogelijkheden voor voedselhulp in Amsterdam.

Waar je informatie over voedselhulp kunt krijgen:

  • Zuidoost: HusHu House, Stap Verder, Veni Cultura, Nieuwe Stad Kerk, Hoop voor Morgen, Different Colors, Green Meal Initiative.
  • Centrum: Wereldhuis, Sant’Egidio.
  • Nieuw West: Pauluskerk.
  • Zuid: De Lutherse Diaconie.
  • Noord: Flora Kokjes.
  • Oost: Eltheto Kerk, Dappere Dames.

Je kan ook hulp vragen bij:

  • Moskeeën
  • Kerken
  • Buurthuizen of Buurteams (Zuidoost en Oost hebben de meeste ervaring)

Of bij migrantenorganisaties zoals:

  • Migrante
  • IMWU

Meer informatie nodig? Bezoek ons tijdens de openingstijden of neem contact op met een voor jou bekende steunorganisatie.

Huisvesting en opvang

Ja, ongedocumenteerde migranten kunnen een kamer huren in Nederland.

  • U kunt geen woning huren waarvoor een huisvestingsvergunning nodig is.
  • Als u een huurcontract heeft, is dit wettelijk bindend.

Dingen om in gedachten te houden:

  • Let op met onderhuren – dit is vaak niet toegestaan.
  • Nutsbedrijven (energie, water, internet) vragen geen identiteitsbewijs, maar ze willen wel een huurcontract en een bankrekeningnummer vragen.

 

Veel ongedocumenteerde migranten zijn afhankelijk van anderen om huisvesting te vinden, wat kan leiden tot uitbuiting. Bijvoorbeeld, extreem hoge huren of onverwachte opzegging van de huur. Als je problemen hebt kunnen reguliere organisaties je mogelijk niet helpen. Ga naar de website van Woon voor een overzicht van je rechten, neem contact op voor advies of ga langs een voor jou bekende steunorganisatie, of neem contact op met ons om je te helpen de juiste organisatie te vinden.

Veel ongedocumenteerde migranten zijn afhankelijk van anderen om ergens te kunnen wonen. Het gebeurt vaak dat een appartement in Amsterdam ‘iIllegaal’ onderverhuurd wordt. Deze situatie komt voor sociale huurwoningen. De huurder woont er zelf niet, mag de woning niet onderverhuren volgens het huurcontract, maar doet het toch. En de huurder vraagt de onderhuurders dan hoge bedragen voor de ruimte. 

Als er andere mensen komen wonen, kan dat de buren opvallen. Mensen kunnen deze woonfraude van de huurder melden bij de gemeente Amsterdam. Dan volgt een onderzoek en een politie inval. De huurder verliest de woning, maar de ongedocumenteerde onderhuurders ook, en staan op straat. Omdat de politie de inval doet, is de kans is groot dat er naar ID’s  gevraagd wordt, met alle gevolgen van dien.

Gemeentelijke opvang (Programma ongedocumenteerden)

  • Deze opvang is beschikbaar voor afgewezen asielzoekers die voldoen aan specifieke criteria of voor mensen met bepaalde kwetsbaarheden.
  • Registreren voor de opvang bij ACO (Amsterdam Centrum voor Ongedocumenteerden), Houtmankade 334.
    Openingstijden: Maandag tot donderdag, 10:00 uur – 12:00 uur

Als er geen plek beschikbaar is, kom je op de wachtlijst.

Noodbedden voor kwetsbare mensen

  • Als u niet voldoet aan de criteria voor gemeentelijke opvang, maar wel een specifieke kwetsbaarheid heeft, kunt u in aanmerking komen voor tijdelijke opvang. Ga naar ACO voor meer informatie.
  • Vertel de medewerker van ACO over uw medische problemen, dit wordt vertrouwelijk behandeld.
  • Je kan doorverwezen worden naar de GGD (Gemeentelijke Gezondheidsdienst) voor een medische screening.
  • Breng je medische documenten mee om het aanmeldproces te versnellen.

Let op: Een GGD-screening is ook mogelijk voor ongedocumenteerde mensen die niet in aanmerking komen voor de gemeentelijke opvang, die buiten de criteria vallen.

Winteropvang 2024-2025
Winteropvang is van 1 november 2024 tot 1 april 2025 toegankelijk onder bepaalde voorwaarden. Lees het na op de website van de gemeente Amsterdam.

  • Bij gevoelstemperaturen van 0 of lager gaat de Winterkouderegeling (WKR) in. Dan kan iedere dak- en thuisloze de opvang in.

Blijf op de hoogte via de website van HVO Querido of download de StreetLife App van de Regenbooggroep.

Dakloze ongedocumenteerde gezinnen
Opvang voor dakloze ongedocumenteerde gezinnen gaat via informele netwerken.

  • Kom jij in een situatie van dreigende dakoosheid?

Neem contact op met een voor jou bekende steunorganisaties. De Helpdesk van het Hushu House kan geen opvang bieden, maar kan wel met je meedenken. Er is geen duurzaam opvangprogramma voor ongedocumenteerde gezinnen, aangezien de overheid verwijst naar de GOL (Gezinsopvanglocatie) waar op terugkeer naar het land van herkomst wordt ingezet. Lees meer op de website van stichting LOS

Het Rode Kruis biedt speciale ondersteuning aan voor mensen op de wachtlijst. Zorg ervoor dat je bij ACO naar dit programma informeert.

Als u een tijdelijke of verlopen verblijfsvergunning uit een ander Europees land heeft en zich niet heeft geregistreerd of bent afgewezen in Ter Apel, krijg je geen toegang tot de gemeentelijke opvang.

Ga naar organisaties zoals Wereldhuis, Stap Verder, Hushu House of AMOC (De Regenboog Groep) voor informatie en mogelijke ondersteuning. Zij kunnen met je meedenken en andere opties onderzoeken.

Juridische ondersteuning

Ongedocumenteerde migranten mogen niet legaal werken in Nederland. Veel mensen werken echter wel in de informele arbeidsmarkt. Hoewel de wet werknemers, inclusief degenen zonder verblijfsstatus, zou moeten beschermen, kan de handhaving van arbeidsrechten (zoals het minimumloon, ziektegeld en betaalde verlofdagen) in de praktijk moeilijk te realiseren zijn.

Toch hebben ongedocumenteerde werknemers rechten, hebben zij recht op bescherming tegen uitbuiting. Neem contact op organisaties zoals FairWork, voor meer informatie.

  • Bij Stap Verder in Amsterdam Zuidoost (Hoogoord 187a, 1102CJ) wordt elke tweede woensdag van de maand gratis juridisch advies aangeboden om 14:00 uur. Er is geen afspraak nodig—kom gewoon op tijd.
  • Bij Wereldhuis in het centrum van Amsterdam wordt ook gratis juridisch advies aangeboden, maar maak eerst een afspraak, ga naar de website.

Ja, je recht op juridische hulp, ook als je ongedocumenteerd bent.

  • Een advocaat kan je helpen bij het starten van een procedure als er juridische gronden zijn.
  • Als je de kosten voor juridische hulp niet kan betalen, kan je mogelijk financiële ondersteuning krijgen van de Raad voor Rechtsbijstand. Jouw advocaat zal hiervoor een aanvraag indienen, je zal dan bewijzen moeten aanleveren dat je geen inkomen hebt.
  • Ook zonder BSN of V-nummer kan je een advocaat raadplegen. Vraag advies in bij een van jouw steunorganisaties, voor het vinden van een advocaat die past bij jouw juridische situatie
  • Afhankelijk van jouw inkomen (en het inkomen van jouw partner) moet je mogelijk een bijdrage betalen.
  • Het Juridisch Loket kan je ook doorverwijzen naar een advocaat.
  • Sommige advocaten bieden ook een gratis eerste consult aan.

Een Dublin-claim ontstaat wanneer je Europa binnenkomt via één land en vervolgens probeert asiel aan te vragen in een ander land.

  • Wanneer je je registreert in Ter Apel, controleert de EU-database (EUDAC) of jouw vingerafdrukken al in een ander Europees land zijn afgenomen.
  • Als dat het geval is, zal Nederland jouw asielverzoek niet in behandeling nemen en je terugverwijzen naar het land van aankomst

Belangrijke punten over een Dublin-claim:

  • Na afwijzing van jouw claim (of na de laatste rechtszaak + 5 werkdagen), begint de 18-maanden termijn. Gedurende deze tijd kan je geen asiel aanvragen in Nederland en zal je uit het zicht van de overheid moeten blijven.
  • Na 18 maanden worden jouw vingerafdrukken uit de database verwijderd en kan je asiel aanvragen in Ter Apel.

Belangrijk: Laat een advocaat de vervaldatum van jouw Dublin-claim bevestigen. Te vroeg registreren bij Ter Apel zal de 18-maanden wachttijd opnieuw starten. Neem contact op met organisaties zoals: ASKV/Steunpunt Vluchtelingen, of Vluchtelingenwerk voor juridische toelichting.

  • Je hebt geen recht op opvang, maar Amsterdam kan opvang bieden in gevallen van extreme kwetsbaarheid, zoals voor:

    • Minderjarigen
    • Slachtoffers van mensenhandel
    • Mensen met een medische behandeling of aandoening die medicatie vereist

    Bezoek jouw steunorganisatie voor hulp, zij kunnen met je meezoeken en kijken of er mogelijkheden zijn in het particuliere netwerk.

Als u een tijdelijke verblijfsvergunning of een lopende asielprocedure heeft in een ander land (bijvoorbeeld Italië):

  • U heeft mogelijk nog steeds juridische rechten in dat land. Raadpleeg uw advocaat voordat u een beslissing neemt.
  • Als u niet wilt terugkeren naar dat andere land, moet u 2 jaar wachten na de afloop van uw verblijfsvergunning voordat u asiel kunt aanvragen in Nederland.
  • Registreren in Ter Apel is nodig om deze 2 jaar wachttijd te beginnen.

Ja, ongedocumenteerde mensen kunnen in Nederland trouwen.

Vereisten:

  • Paspoort.
  • Apostille geboorteakte.
  • Apostille bewijs dat je niet al getrouwd bent of een Certificaat van Niet-Trouwen uit jouw land van herkomst.
  • Dien deze documenten in bij de gemeente waar jouw partner geregistreerd is.

Belangrijke opmerkingen:

  • Huwelijken tussen mensen van hetzelfde geslacht zijn toegestaan.
  • Als u met iemand met de Nederlandse nationaliteit trouwt, is het Nederlandse recht van toepassing. Voor huwelijken met een EU-nationaliteit geldt EU-recht.
  • De gemeente zal de vreemdelingenpolitie op de hoogte stellen om te controleren of het huwelijk niet alleen voor het faciliteren van verblijfsstatus is(bijvoorbeeld voor een verblijfsvergunning) is. Dit kan leiden tot politiecontrole van jouw verblijf, wat mogelijk resulteert in detentie.

Let op: Kerkelijke huwelijken kunnen alleen plaatsvinden na een burgerlijk huwelijk.

 

Werk en mensenhandel

Wat zijn mijn rechten als slachtoffer van mensenhandel?

Als je slachtoffer bent van mensenhandel, is het belangrijk om te weten dat je het recht hebt om aangifte te doen, zelfs zonder verblijfsvergunning. Hier zijn de stappen die je moet nemen:

  • Neem contact op met onafhankelijke ondersteuningsorganisaties zoals ACM (Amsterdams Centrum voor Mensenhandel). Deze organisatie biedt 24/7 hulp aan slachtoffers van mensenhandel. Je kunt hen in noodgevallen bereiken op:

+31 6 10 59 94 58.

  • Meld het bij de politie

Slachtoffers van mensenhandel kunnen aangifte doen bij de politie, ongeacht je juridische status. De politie zal je niet oppakken als je aangifte wilt doen.

Het wordt echter aangeraden om iemand mee te nemen (zoals een sociaal werker) om misverstanden of het risico van detentie te voorkomen. Voor advies en voorbespreking van jouw aangite, neem contact op met het Legers des Heils – Recht in Zicht of bespreek het bij Hushu House, Wereldhuis, Stap Verder of FairWork.

Ik maak lange dagen en mag de winkel niet verlaten. Ben ik het slachtoffer van arbeidsuitbuiting?

Als uw werkgever je  lange dagen laat werken zonder betaling, als je veel te weinig per uur verdient, als ze jouw paspoort hebben ingenomen of je opsluiten tijdens werktijd, kan je het slachtoffer zijn van uitbuiting.

Wat kan je doen:

  • Bewijs verzamelen
  • Houd een verslag bij van waar u werkt, het aantal uren dat u werkt op welke dagen. De berichten, mails of gesprekken met uw werkgever.
  • Maak foto’s van uw werkplek. Bewaar WhatsApp-berichten als bewijs.
  • Zoek hulp. ACM of FairWork zijn organisaties die ondersteuning bieden.
  • FairWork heeft spreekuren in het Wereldhuis en Hushu House, neem contact met ons op voor meer informatie, of rechtstreeks met Fairwork WhatsApp 06 51771249 (alleen berichten).
    Legers des Heils – Recht in Zicht heeft wekelijkse spreekuren op woensdag in Zuidoost bij Karspeldreef 116, van 12.30 tot 15.30. Voor meer informatie kan je bellen naar +31 6 80 05 10 42.

Hoewel ongedocumenteerde migranten niet officieel mogen werken in Nederland, is er basale bescherming voor werknemers op de informele arbeidsmarkt. De arbeidswet geldt in theorie ook voor ongedocumenteerde werkende mensen, wat betekent dat werknemers recht hebben op:

  • Minimumloon.
  • Betaling bij ziekte.
  • Betaalde verlofdagen.

In de praktijk kan het moeilijk zijn om deze rechten af te dwingen, maar organisaties zoals FairWork bieden ondersteuning en begeleiding. Voor meer informatie je hun website bezoeken: https://www.fairwork.nu

Als je je samen met anderen wilt organiseren om op te komen voor je rechten, kan het vormen van een vakbond of collectief je helpen om aan kracht te winnen en steun te krijgen. Dit kun je doen:

  • Leer van andere migrantengroepen:
    Neem contact op met organisaties zoals IMWU (International Migrants Workers Union), FNV Domestic Workers en Migrante om begeleiding te krijgen bij het vormen van een vakbond of collectief.
  • Bouw kleine vakbonden of ondernemerscollectieven:
    Je kunt een vakbond oprichten met vrienden of collega’s die in dezelfde situatie verkeren. Steun kan ook komen van mensen die jouw zaak begrijpen.

Samenwerken als groep maakt het makkelijker om op te komen voor je rechten en tegen uitbuiting te strijden.

Opvangplekken voor overdag

  • Wereldhuis
    Nieuwe Herengracht 18, Centrum van Amsterdam
    Warme maaltijden, informatie over de stad en steunorganisaties.
  • Nieuwe Stad Kerk
    Luthuliplein 11, Amsterdam Zuidoost
    Warme maaltijden en informatie over de stad
  • ACO
    Houtmankade 334, Amsterdam Centrum
    Warme maaltijden, informatie over de stad en steunorganisaties.
  • Boost
    Danie Theronstraat 2, Amsterdam Oost
    Warme maaltijden voor deelnemers aan de cursussen zoals Nederlandse les, informatie over de stad en steunorganisaties.
  • St. Egidio (Moses en Aäron Kerk)
    Locatie: Waterlooplein 2, Centrum van Amsterdam
    Warme maaltijd op dinsdagavond.
  • Hushu House
    Harriet Freezerstraat 119b, Amsterdam Zuidoost
    Douches en een wasmachine
  • Stap Verder
    Hoogoord 187a, Amsterdam Zuidoost
    Douches en een wasmachine
  • Badhuis Da Costa
    Da Costakade 200
    020-6125946, info@badhuisdacosta.eu
    6 douches en 1 bad
    Gebruikskosten zijn van toepassing
    Douchen: maximaal 30 minuten (inclusief aankleden/uitkleden)
    Bad: maximaal 60 minuten (inclusief aankleden/uitkleden)
  • De Regenboog Groep
    Douchefaciliteiten zijn moeilijker te regelen. Als je onbekend bent bij de Regenbooggroep vraag dan een steunorganisatie om je te helpen contact op te nemen met bijvoorbeeld hun locaties ‘De Kloof’ of ‘Makom.’

Onderwijs en volwassenenonderwijs

Wat is het ‘Toegang tot Hoger Onderwijs voor ongedocumenteerde jongeren’ pilotprogramma?

Het programma is gestart in maart 2022 en is een samenwerking tussen:

  • Gemeente Amsterdam
  • VU Universiteit Amsterdam
  • Inholland Hogeschool
  • Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten

Dit initiatief biedt hogero nderwijs mogelijkheden voor jonge ongedocumenteerde mensen.

Voor meer informatie: neem contact op met ASKV / Steunpunt Vluchtelingen of ga naar de website van de gemeente Amsterdam.

  • Mag mijn ongedocumenteerde kind naar school?
    Ja, kinderen kunnen vanaf 4 jaar naar school in Nederland. Onderwijs is verplicht voor alle kinderen tussen de 5 en 18 jaar, ongeacht hun verblijfsstatus.
  • Scholen geven geen informatie over de verblijfsstatus van een leerling, zo blijft het recht op onderwijs beschermd.
  • Krijgt mijn ongedocumenteerde kind een diploma?
    Ja, kinderen kunnen een diploma krijgen na het afronden van de middelbare school, zelfs als ze ongedocumenteerd zijn. Scholen geven diploma’s op basis van de onderwijsprestaties van het kind.

  • Wat als ik een asielzoeker ben zonder een geldige verblijfsvergunning, dus als mijn asielaanvraag afgewezen is, maar toch mijn studie wil afmaken?

    Sommige instellingen voor hoger onderwijs accepteren vluchtelingen zonder geldige verblijfsvergunning. Deze scholen ontvangen geen overheidsfinanciering voor ongedocumenteerde studenten.

  • Laat je informeren bij Hushu House of deze steunorganisaties

    • Stap Verder
    • Wereldhuis
    • ASKV / Steunpunt Vluchtelingen
    • UAF (Stichting voor Vluchtelingstudenten)

    Deze organisaties kunnen advies en hulp bieden om toegang te krijgen tot hoger onderwijs voor vluchtelingen.

  • Mogen volwassenen zonder verblijfsvergunning naar school?Volwassenen zonder verblijfsvergunning kunnen alleen cursussen volgen die worden aangeboden door NGO’s in Amsterdam. Deze programma’s worden niet door de overheid gefinancierd.

  • Kunnen ongedocumenteerde volwassenen toegang krijgen tot hoger onderwijs?

    Toegang tot hoger onderwijs is meestal alleen mogelijk voor mensen met een legaal verblijf. Onder bepaalde omstandigheden kunnen volwassenen toegang krijgen tot specifieke educatieve programma’s, bijvoorbeeld tijdens de asielprocedure.

  • Kan ik een opleiding afmaken als ik mijn juridische status verlies?
    Als je al ingeschreven bent voor een opleiding en je verliest je verblijfsstatus, mag je meestal wel je studie afmaken,

  • Stages mogen in mbo-scholen (middelbaar beroepsonderwijs) of praktische opleidingen.
    Niet toegestaan in andere soorten scholen voor ongedocumenteerde studenten.
 

    .

     

  • Om Nederlands te leren, kun je cursussen volgen die worden aangeboden door NGO’s of in buurthuizen. Vraag aan ons, Wereldhuis of Stap Verder. Er zijn mogelijkheden om de taal te leren.

    • Boost Amsterdam
    • Soba Amsterdam
    • ASKV
    • Migrantenhuis
    • Step Verder
    • ABC Amsterdam
    • Foundation University
  • Waar kan ik Nederlands leren, in de buurt of wat informeler met mensen in contact komem? Je kunt informeren bij buurthuizen in Amsterdam, zoals De Bonte Kraai, Gein, Holendrecht, No Limit in Amsterdam Zuidoost om te vragen naar Nederlandse les en taalcafé’s. Of neem contact op met ons voor meer informatie, zodat we met je mee kunnen zoeken naar mogelijkheden in jouw buurt.

  • Wat is er online te vinden?
    Coursera hebben verschillende online cursussen. Op de website van Taal Thuis vind je een lijst van gratis online taalcursussen

  •  

Terugkeer naar je land van herkomst

De Nederlandse overheid biedt financiële hulp aan mensen zonder geldige verblijfspapieren die vrijwillig willen terugkeren naar hun land van herkomst. Om dit te stimuleren, zijn er verschillende regelingen. Deze bieden:

  • Financieel: Een financiële bijdrage voor de terugreis en de opstartkosten in het land van herkomst.
  • Hulp in de vorm van goederen of diensten, zoals huisvesting, gereedschap of trainingen om opnieuw te beginnen in het van land van herkomst

Hoe regel Ik mijn terugkeer?

Er zijn een aantal organisaties die hierin ondersteuning bieden. Kom bij ons langs als je meer informatie wilt. Je kan ook een afspraak maken met IOM (Internationale Organisatie voor Migratie), een NGO die migranten wereldwijd ondersteunt in terugkeer.

Als je overweegt om na jaren werken en wonen in Nederland terug te keren naar je land van herkomst, kun je contact opnemen met IOM. Zij bieden onafhankelijk advies en praktische hulp bij vrijwillige terugkeer. Houd er rekening mee dat, hoewel de Nederlandse overheid financiële hulp biedt, dit mogelijk niet alle kosten dekt die je tijdens je reis hier naartoe gemaakt hebt.

Neem contact op met IOM Nederland voor advies en ondersteuning.

Kan ik een financiële bijdrage krijgen om opnieuw te beginnen in mijn land van herkomst?

Ja, als je kiest voor vrijwillige terugkeer, kun je financiële hulp ontvangen, zoals:

  • Contant geld, verstrekt vóór vertrek.
  • Ondersteuning met spullen in het land van herkomst. Spullen of een bijdrage die gebruikt kan worden voor het starten van een bedrijf of een opleiding.

Het bedrag varieert afhankelijk van jouw persoonlijke situatie, het land van terugkeer en eventuele specifieke ondersteuning (bijvoorbeeld medische problemen). Neem contact op met IOM Nederland voor onafhankelijk advies.

Wat betekent het om een inreisverbod te hebben?

Als je een afgewezen asielzoeker bent of zonder geldige verblijfspapieren in Nederland verblijft (bijvoorbeeld na het overschrijden van je visumtermijn), ben je wettelijk verplicht om terug te keren naar je land van herkomst. Als je dit niet doet, krijg je een reisverbod:

  • 2 jaar is de standaard periode. Je hebt bijvoorbeeld een terugkeerbesluit van de IND gekregen en bent niet op tijd vertrokken uit Nederland.
  • Langere duur als je een misdrijf hebt gepleegd terwijl je hier als ongedocumenteerd persoon was.

Het reisverbod voorkomt dat je Nederland (en andere Schengenlanden) opnieuw kunt binnenkomen gedurende de opgelegde periode. Het inreisverbod gaat in op de datum dat je weggaat uit Nederland, de EU. 

Politie en detentie

Moet ik mijn identiteitsbewijs laten zien aan de politie?
In Nederland moet iedereen van 14 jaar en ouder een geldig identiteitsbewijs tonen als de politie daarom vraagt. Migranten zonder verblijfspapieren kunnen geen geldig identiteitsbewijs tonen, waardoor ze vaak leven in angst voor de politie en detentie.

Wanneer mag de politie om mijn ID vragen?
De politie mag om identificatie vragen als je bijvoorbeeld ’s nachts zonder verlichting fietst en je gestopt wordt. Of als er een redelijke verdenking is van illegaal verblijf. Als je geen geldig identiteitsbewijs kunt tonen, kan de politie je tijdelijk meenemen voor nader onderzoek.

Kan ik aangifte doen bij de politie, zonder risico te lopen op detentie?
Ja, je kan aangifte doen zelfs als je geen geldige verblijfspapieren hebt. De wet bepaalt dat slachtoffers van een misdrijf aangifte moeten kunnen doen zonder angst voor detentie of uitzetting. Als je het moeilijk vindt om alleen naar de politie te gaan, kun je een steunorganisatie vragen om te helpen. Deze organisaties kennen vaak een contactpersoon bij de politie, zo zorgen ze ervoor dat jouw aangifte wordt opgenomen.

Houd er rekening mee dat de politie om een identiteitsbewijs kan vragen, maar laat dit je er niet van weerhouden om aangifte te doen van een misdrijf. Als je problemen ondervindt, de politie in Zuidoost is goed op de hoogte van de situatie van ongedocumenteerde mensen, je kan ook bij ons informatie inwinnen.

In het contact met de politie is het complexer als je een strafblad hebt. Neem contact op met je steunorganisatie voor advies, of kom bij ons langs en we denken met je mee.

Mag je hulp bieden aan mensen zonder geldige verblijfsdocumenten?
Nee, het is geen misdrijf als iemand je helpt, ongeacht je immigratiestatus. Of het nu gaat om eten, geld of onderdak, anderen helpen is geen strafbaar feit volgens de Nederlandse wet.

Can the police investigate my personal belongings?
Yes, if the police have reasonable suspicion of illegal residence, they can search your personal belongings, including your bag, phone, and housing accommodation. They may also question your acquaintances about your nationality, though your acquaintances are not obliged to answer these questions.

De politie kan je meenemen naar het bureau en je vasthouden voor een identiteitsonderzoek.

Duur van het Vasthouden
Als je geen geldig identiteitsbewijs kan laten zien, kan de politie je meenemen naar het politiebureau voor een onderzoek naar jouw identiteit. De politie mag je maximaal 6 uur vasthouden voor dit onderzoek. De tijd tussen 00.00 en 09.00 uur wordt hierbij niet meegerekend, wat betekent dat je in totaal maximaal 15 uur kunt worden vastgehouden. Het is belangrijk dat je je advocaat belt.

Verlenging van de vasthouding
Indien jouw identiteit na deze periode nog niet is vastgesteld, kan de (hulp)officier van justitie besluiten tot inverzekeringstelling, wat betekent dat u langer op het bureau moet blijven voor verhoor. Inverzekeringstelling duurt in eerste instantie maximaal 3 dagen en kan onder bepaalde omstandigheden worden verlengd.

Je hebt recht op een advocaat
Als je wordt aangehouden en mee moet naar het bureau, heb je recht op juridische bijstand. Als je geen eigen advocaat hebt, wordt er een piketadvocaat aan je toegewezen. Deze advocaat kan je bijstaan tijdens jouw verhoor en detentie. Neem zo snel mogelijk contact op met je advocaat en zorg dat voor jou vertrouwde personen weten wie je advocaat is, je V-nummer, geboortedatum, land van herkomst kennen.

Wanneer kan de politie mij in vreemdelingendetentie plaatsen?
Als je geen geldige verblijfsvergunning hebt, kan de politie je in vreemdelingendetentie plaatsen als ze vermoeden dat je niet vrijwillig naar je land van herkomst zal terugkeren. 

Detentie is een laatste redmiddel, er kunnen minder ingrijpende maatregelen worden overwogen door de politie, zoals een vast adres of een betrouwbare garantsteller in sommige gevallen.

Kinderen kunnen maximaal 2 weken worden gedetineerd en mogen gedurende deze tijd niet van hun ouders worden gescheiden.

De maximale duur van vreemdelingendetentie is 18 maanden
Na 6 maanden kan de detentie alleen worden verlengd als je niet meewerkt aan je uitzetting, of als de ambassade de afgifte van je reisdocumenten vertraagt.

Als je zelf een ticket hebt gekocht en een geldig paspoort hebt, kan je detentie worden beëindigd, aangezien dit laat zien dat je meewerkt aan terugkeer

Ik heb een Dublin-claim en zit in het detentiecentrum in Rotterdam. Wat gebeurt er nu?
Als je een Dublin-claim hebt, wordt je detentie en de daaropvolgende terugkeer naar het eerste land van binnenkomst in Europa meestal binnen een paar weken uitgevoerd. Als je dat Europese land wilt verlaten en naar Nederland wilt terugkeren, moet je opnieuw naar Ter Apel gaan om je Dublin-claim te laten ingaan. De 18-maanden periode zal daarna opnieuw ingaan.

Heb ik recht op een advocaat tijdens de detentie?
Ja, je hebt recht op juridische bijstand als je bent gedetineerd in een vreemdelingendetentiecentrum. Als je je eigen advocaat hebt geef je de naam door. Heb je geen advocaat dan krijgt je een piketadvocaat toegewezen. Deze advocaat kan je helpen de detentie aan te vechten in de rechtbank, of het voortzetten van de detentie in beroep aanvechten. De eerste rechtszaak zal bepalen of de detentie rechtmatig was en of er een kans is op deportatie.

In vervolgzaken zal de advocaat argumenteren of er een realistische kans is op deportatie. Dit geldt voor tussentijdse zittingen en verzoeken om detentie na 6 maanden te beëindigen. Als de advocaat de detentie niet aanvecht, moeten de autoriteiten hun beslissing binnen 28 dagen nemen.

Het Meldpunt Vreemdelingendetentie
Deze organisatie speelt een belangrijke rol in het versterken van de rechtspositie van gedetineerde mensen.
Bel vanuit detentie: 0800-3388776 (gratis)
Bel van buiten detentie: 010-7470156.
info@meldpuntvreemdelingendetentie.nl